นพเก้า หรือ นพรัตน์ อัญมณีมงคลคู่อารยธรรมไทย เป็นชื่อที่หลายท่านคงเคยได้ยินมาจนคุ้นหูกันเป็นอย่างดี แต่หลายท่านอาจจะยังไม่ทราบว่านพเก้า หรือนพรัตน์นั้นคืออะไร ? นพรัตน์ หรือ นพเก้านั้นหมายถึง อัญณีมงคล 9 ชนิด ที่ชาวเอเชียโดยเฉพาะในแถบอินเดีย เนปาล ศรีลังกา ตลอดจนทุกประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เชื่อว่าเป็นอัญมณีมงคล
ประเทศไทยนับเป็นประเทศที่ให้ความสำคัญกับนพรัตน์ หรือ นพเก้าเป็นอย่างมาก โดยมีปรากฎการณ์ใช้นพรัตน์สำหรับประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสูง และคำว่านพรัตน์ยังปรากฎเป็นส่วนหนึ่งในชื่อของกรุงเทพมหานคร ที่พระราชทานโดยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก รัชกาลที่ 1 แต่ความเชื่อโดยทั่วไปมักเชื่อว่านพรัตน์จะช่วยให้ผู้สวมใสมีสุขภาพที่ดี ร่ำรวย และทำให้ใจสงบ แต่เมื่ออยากจะซื้ออัญมณีมงคลทั้งเก้าชนิดที่ว่านี้ ไว้ครอบครองมักจะเกิดคำถามว่าแท้จริงแล้วนพรัตน์ประกอบด้วยพลอยอะไรกันบ้าง

จากตำรานพรัตน์หรือนพเก้าของไทย ส่วนใหญ่มักไม่ทราบว่าอัญณีแต่ละชนิดนั้นหมายถึงพลอยชนิดใด เรามักท่องจำกันจนขึ้นใจว่าอัญมณี 9 ประการนั้นประกอบด้วย
“เพชรดี มณีแดง เยวใสแสงมรกต เหลืองใสสดบุษราคัม แดงแก่โกเมนเอก
สีหมอกเมฆนิลกา มุกดาหารหมอกมัวแดงสลัวเพทาย สังวาลย์สายไพฑู”
นพเก้า ที่สุดแห่งอัญมณีเสริมมงคล
ในอดีตแต่ครั้งโบราณกาลมนุษย์เรานั้นรู้จักการนำอัญมณีมาใช้ประดับ ตกแต่งร่างกายเพื่อความสวยงาม ทั้งยังนิยมนำมาทำเป็นเครื่องรางของขลัง จากความเชื่อที่ว่าอัญมณีชนิดต่างๆ มีคุณสมบัติในทางมงคล สามารถปกป้องคุ้มครองภัย และนำพาความสุขสวัสดี มีโชคดีมาสู่ผู้สวมใส่

คาดว่าความเชื่อในพลังของอัญมณีได้รับอิทธิพลมาจากประเทศอินเดีย โดยอัญมณีซึ่งจัดว่าเป็นสิริมงคลสูงสุดในบรรดาอัญมณีทั้งปวง ในตำราความเชื่อของไทยนั้นมีอยู่ด้วยกัน 9 ชนิด ซึ่งรู้จักกันในนามของ นพเก้าหรือ นพรัตน์ โดยเชื่อถือว่าอัญมณีแต่ละชนิดเป็นสัญลักษณ์แทนดาวเคราะห์ทั้ง 9 ดวงในระบบสุริยะ (สมัยก่อนนับดาวพลูโตเป็นสมาชิกระบบสุริยะ) มีคุณสมบัติในทางสิริมงคล ป้องกันภยันตรายต่างๆ หากผู้ใดมีไว้ในครอบครองก็เท่ากับมีมงคลไว้ติดตัวจะเจริญรุ่งเรือง
“นพเก้า” เครื่องประดับที่ประกอบด้วยอัญมณี 9 ชนิด ได้แก่ เพชร ทับทิม มรกต บุษราคัม โกเมน ไพลิน มุกดาหาร เพทาย และไพฑูรย์ นิยมทำเป็นเครื่องประดับต่าง ๆ อาทิ จี้ สร้อย แหวน ต่างหู เป็นต้น

ความหมายอันเป็นมงคล
1. เพชร (Diamond) : มั่งคั่งร่ำรวย มีชัยชนะเหนืออุปสรรคทั้งปวง เป็นที่เกรงขาม และเป็นที่รักของผู้ที่พบเห็น
2. ทับทิม (Ruby) : สุขภาพดี อายุยืนนาน เสริมอำนาจ วาสนา ความรักสมหวัง
3. มรกต (Emerald) : ความศรัทธา กล้าหาญ ป้องกันภัยอันตรายทั้งปวง
4. บุษราคัม (Yellow Sapphire) : มีเสน่ห์เป็นที่รัก นำโชคลาภ เสริมบารมี วาสนา
5. โกเมน (Garnet) : ปกป้องคุ้มครอง นำความสุขใจ สมปรารถนา เสริมสุขภาพ อายุยืนนาน
6. ไพลิน (Blue Sapphire) : เสริมความมั่งคั่ง อำนาจ บารมี การงานก้าวหน้า
7. มุกดาหาร (Moonstone) : ความรัก ความบริสุทธิ์ ร่มเย็นเป็นสุข
8. เพทาย (Zircon) : นำความโชคดี มั่งคั่ง เสริมสติปัญญา ช่วยให้ชนะคดีความ
9. ไพฑูรย์ (Cat’s Eye) : คุ้มครองจากภยันตราย เสริมบารมีชื่อเสียง ความสำเร็จ

คนไทยนิยมสวมใส่เครื่องประดับนพเก้า เพราะเชื่อกันว่าพลังอำนาจของอัญมณีจะช่วยเพิ่มพลังชีวิต และทำให้โชคดี อีกทั้งสามารถป้องกันภัยอันตราย และความเจ็บไข้ได้ป่วย ในด้านโหราศาสตร์นพเก้าเชื่อกันว่าสามารถให้โชคลาภแก่ผู้สวมใส ขจัดความไม่เป็นมงคลทั้งหลายให้สิ้นไปได้ หากผู้ใดมีไว้ในครอบครอง ก็เท่ากับมีมงคลไว้ติดตัว ทำสิ่งใดย่อมมี ความสำเร็จ ด้วยเหตุนี้แหวนนพเก้าจึงมีทั้งความงามและคุณค่าในตัวเอง โดยแทบไม่ต้องปรุงแต่ง ในสมัยโบราณมีเพียงพระมหากษัตริย์และสมาชิกในราชวงศ เท่านั้น ที่สามารถสวมใส่เครื่องประดับนพเก้า ปัจจุบัน “นพเก้า” ได้รับความนิยมในหมู่คนไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติป็นอย่างมาก ในเรื่องพลังมหัศจรรย์ภายใต้ความงามเจิดจรัสของอัญมณีทอแสง 9 ชนิด
